سقوط آزاد مصرف لبنیات در ایران

افزایش قیمت مواد لبنی در شرایطی با موافقت سازمان حمایت مواجه شده که در طول یک سال گذشته و به ویژه پس از حذف ارز ترجیحی شدت جهش قیمتی در این بخش بسیار زیاد بوده، طوری‌که در یک سال شیر ۱۳۷ درصد گران‌تر شد.

گرانی پشت گرانی در بازار لبنیات

دبیر انجمن صنایع لبنی از افزایش قیمت ۴ قلم پرمصرف لبنیات خبر داد. براساس این اطلاع، قیمت شیر نایلونی ۸۴ هزار تومان، بطری ۹۸ هزار تومان، پنیر ۴۰۰ گرمی ۲۰۳ هزار تومان و ماست دو کیلویی ۲۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان شده است.

این در حالی است که هفته گذشته قیمت شیر خام نیز ۲۹ درصد افزایش یافت. همچنین گزارش‌ها از توافق صنایع لبنی و سازمان حمایت برای افزایش قیمت‌ها حکایت دارد.

علی احسان ظفری، مدیرعامل اتحادیه تعاونی‌های لبنی، با اشاره به اینکه سرانه مصرف لبنیات در ایران یک‌چهارم میانگین جهانی است، هشدار داده که ادامه روند فعلی می‌تواند لبنیات را از سبد مصرفی بخش بزرگی از خانوارها حذف کند.

تورم خوراکی‌ها چگونه به لبنیات رسید؟

بررسی آمارهای رسمی نشان می‌دهد تورم لبنیات همسو با تورم خوراکی‌ها و تورم عمومی مصرف‌کنندگان روندی صعودی داشته است. نرخ تورم نقطه به نقطه در فروردین ۱۴۰۵ به بیش از ۷۳ درصد و تورم سالانه به بیش از ۵۳ درصد رسیده است.

در میان گروه‌های مختلف، خوراکی‌ها بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند و تورم این بخش از ۱۱۵ درصد عبور کرده است. کارشناسان یکی از مهم‌ترین دلایل این جهش را حذف ارز ترجیحی و افزایش چندبرابری هزینه واردات کالاهای اساسی عنوان می‌کنند.

تشدید جهش قیمت‌ها در زمستان

بررسی آمارهای مرکز آمار ایران نشان می‌دهد قیمت هر لیتر شیر نسبت به ابتدای سال ۱۴۰۴ حدود ۱۳۱.۷ درصد افزایش یافته است. پنیر تورمی ۱۲۹.۸ درصدی، ماست ۱۲۱.۲ درصدی، دوغ ۱۰۳.۷ درصدی و خامه ۷۶.۷ درصدی را تجربه کرده‌اند.

در این میان کره با رشد ۴۷.۹ درصدی کمترین افزایش قیمت را داشته است.

قیمت شیر بیش از دو برابر شد

قیمت هر لیتر شیر که در اردیبهشت سال گذشته حدود ۴۵ هزار تومان بود، در پایان فروردین امسال به بیش از ۱۰۱ هزار تومان رسید. همچنین قیمت پنیر از حدود ۸۲ هزار تومان به بیش از ۱۸۵ هزار تومان و قیمت ماست از حدود ۶۲ هزار تومان به بیش از ۱۳۳ هزار تومان افزایش یافته است.

بررسی روند قیمتی نشان می‌دهد پس از حذف ارز ترجیحی، شتاب افزایش قیمت در اغلب محصولات لبنی به شکل محسوسی بیشتر شده است.

زنگ خطر برای سلامت نسل آینده

کارشناسان حوزه سلامت نسبت به کاهش مصرف لبنیات هشدار می‌دهند. به اعتقاد آنان، تداوم این روند می‌تواند در سال‌های آینده به افزایش کمبود کلسیم، پوکی استخوان و رشد هزینه‌های درمانی منجر شود.

احمد اسماعیل‌زاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، اعلام کرده است که مصرف استاندارد لبنیات روزانه دو تا سه واحد است؛ اما میانگین مصرف فعلی در کشور حدود یک واحد یا کمتر از یک واحد در روز برآورد می‌شود.

فاصله معنادار ایران با میانگین جهانی

برآوردها نشان می‌دهد سرانه مصرف لبنیات در ایران حدود ۵۰ کیلوگرم است؛ در حالی که میانگین جهانی به حدود ۲۵۰ کیلوگرم می‌رسد.

این در حالی است که در برنامه ششم توسعه هدف‌گذاری شده بود سرانه مصرف لبنیات به ۱۵۶ کیلوگرم برسد؛ هدفی که نه تنها محقق نشده، بلکه میزان مصرف فعلی به حدود یک‌سوم رقم پیش‌بینی‌شده کاهش یافته است.

جمع‌بندی

مصرف لبنیات ایران در سال‌های اخیر تحت تأثیر تورم، کاهش قدرت خرید و افزایش مداوم قیمت‌ها با افت محسوسی مواجه شده است. ادامه این روند می‌تواند علاوه بر آسیب به سلامت عمومی، هزینه‌های درمانی کشور را در سال‌های آینده افزایش دهد و شکاف تغذیه‌ای میان خانوارهای مختلف را عمیق‌تر کند.