به گزارش خبرواقعی، دولت بالاخره مبنای سنتی دهکبندی را کنار گذاشت. اکنون معیارهای جدید یارانه جایگزین آن شده است. ایمان زنگنه، سخنگوی معاونت رفاه وزارت تعاون، میگوید: «مبنای ارزیابی به سمت آزمون وسع رفته است. دیگر صرفاً دهک یا خوشه، ملاک نهایی تصمیمگیری نیست. وضعیت رفاهی خانوارها بر اساس اطلاعات بهروز و ثبتی ارزیابی میشود.»
چرا دهکبندی حذف شد؟
محدودیتهای روش قدیمی
در سالهای گذشته، دهکبندی مبنای اصلی سیاستهای حمایتی بود. اما این روش محدودیتهایی هم داشت. زنگنه توضیح میدهد: «در روش قدیمی، خانوارها بر اساس یک امتیاز رتبهبندی و سپس در گروههای مساوی جمعیتی تقسیم میشدند. اما مرز میان دهکها لزوماً بازتابدهنده تفاوت واقعی سطح رفاه نبود. ممکن بود دو خانوار در دو دهک متفاوت قرار بگیرند، در حالی که از نظر اقتصادی تفاوت معناداری با یکدیگر نداشتند.»
به همین دلیل، معیارهای جدید یارانه با هدف اصلاح این خطاها طراحی شده است.
آزمون وسع جایگزین دهک شد
زنگنه تأکید میکند: «مجموعه متنوعی از اطلاعات خانوار به یک امتیاز واحد تقلیل پیدا میکرد. این موضوع بهویژه در ارزیابی خانوارهای میانی جامعه، دقت شناسایی را کاهش میداد.» از این رو، حرکت به سمت آزمون وسع با هدف اصلاح خطاهای ناشی از رتبهبندیهای سادهسازیشده صورت گرفته است. بر اساس معیارهای جدید یارانه، دیگر یک سابقه قدیمی یا یک شاخص خاص به تنهایی تعیینکننده نهایی نیست.
سه معیار فعلی برای رسیدگی به اعتراضات
خودرو، مسکن و درآمد؛ شاخصهای اصلی
زنگنه درباره وضعیت فعلی یارانه بگیران میگوید: «در حال حاضر حدود ۷۱.۵ میلیون نفر یارانه نقدی دریافت میکنند و حدود ۸۷ میلیون نفر نیز مشمول کالابرگ هستند. طبیعی است که در این میان، برخی افراد نسبت به حذف یارانه یا وضعیت استحقاق خود اعتراض داشته باشند.»
بر اساس معیارهای جدید یارانه، سه شاخص اصلی برای رسیدگی به اعتراضات وجود دارد:
۱. خودرو (داشتن خودروی بالای یک میلیارد تومان)
۲. مسکن (داشتن ملک گرانقیمت)
۳. سطح درآمد خانوار (برای خانوار تکنفره بیش از ۳۰ میلیون تومان و برای دو نفره حدود ۳۶ میلیون تومان که به تناسب تعداد اعضا افزایش مییابد)
زنگنه یادآور میشود این ارقام مربوط به مبنای آذرماه ۱۴۰۴ است و با توجه به شرایط تورمی، بازنگری در آنها در دستور کار قرار دارد.
امکان اعتراض سالانه دو بار
افراد میتوانند سالانه دو بار اعتراض خود را از طریق سامانه حمایت ثبت و پیگیری کنند. زنگنه توضیح میدهد: «اگر فردی مدعی باشد خودروی ثبتی دیگر در اختیار او نیست یا ملکی به نام او ثبت شده اما عملاً متعلق به او نیست، سامانه مسیرهای قانونی اصلاح اطلاعات، از جمله فک پلاک یا انتقال مالکیت را معرفی میکند.» بنابراین، معیارهای جدید یارانه به افراد امکان بازبینی و اصلاح اطلاعات را میدهد.
آزمون وسع با حدود ۳۰ شاخص
زنگنه اشاره میکند که پایگاه اطلاعات رفاهی ایرانیان اکنون بر پایه مجموعهای گسترده از دادههای ثبتی، اقتصادی و اجتماعی فعالیت میکند. در حال حاضر حدود ۳۰ شاخص در آزمون وسع مورد استفاده قرار میگیرد تا تصویر دقیقتری از درآمد، دارایی، الگوی مصرف، موقعیت اجتماعی و شرایط زیستی خانوارها به دست آید.
او تأکید میکند: «در این مدل، صرف وجود یک سابقه یا یک شاخص خاص، تعیینکننده نهایی نیست. بلکه مجموعهای از متغیرها در کنار هم بررسی میشود تا برآورد دقیقتری از وضعیت واقعی خانوار حاصل شود.»
اصلاحات جدید در فرمول وسع
آخرین بهروزرسانیها شامل افزودن اطلاعات ثبت اسناد املاک و حذف هزینههای غیرجاری از ارزیابی است. همچنین شاخص اجاره احتسابی به مدل افزوده شده و دادههای ششماهه بانک مرکزی جایگزین بخشی از دادههای سالانه شده است. برای خانوارهای مشکوک، محاسبه تمامی دهکها انجام میشود.
به عبارت دیگر، معیارهای جدید یارانه با هدف عدالت بیشتر و دقت بالاتر طراحی شده است. دهکبندی قدیمی کنار رفته و آزمون وسع با حدود ۳۰ شاخص جایگزین آن شده است. افرادی که احساس میکنند اطلاعات مبنای تصمیمگیری با وضعیت فعلی آنها مطابقت ندارد، میتوانند از طریق سامانه حمایت درخواست رسیدگی مجدد ثبت کنند. در نهایت، هدف دولت جلوگیری از محرومیت خانوارهای واقعاً نیازمند است.
