به گزارش خبرواقعی، صبح از خواب بیدار می‌شوید. مودم روشن است. چراغ وای‌فای چشمک می‌زند. اما خبری از اینترنت نیست. قطعی کامل. در چنین لحظه‌ای، یک روش قدیمی جانشین فیبر نوری می‌شود: سفر فیزیکی داده با پای پیاده، با ماشین، با کامیون. اسمش «اسنیکرنت» (Sneakernet) است. ترکیبی از «کفش کتانی» و «شبکه». شاید نوستالژیک به نظر برسد، اما آمازون و هالیوود همین الان از آن استفاده می‌کنند.

 اسنیکرنت چیست؟ داستان شگفت‌انگیز رقابت کفش کتانی با فیبر نوری

وقتی فلاپی‌دیسک‌ها پیاده‌روی می‌کردند

اوایل دوران کامپیوتر، خبری از اینترنت نبود. برنامه‌نویسان برای دادن یک فایل به همکارشان، داده را روی فلاپی کپی می‌کردند. بعد کفش کتانی می‌پوشیدند. پیاده تا میز همکار راه می‌رفتند. اسم این کار را گذاشتند Sneakernet. امروزه اینترنت با سرعت گیگابیت داریم، اما اسنیکرنت نه تنها نمرده، بلکه تکامل پیدا کرده است.

از یک فلش مموری بین دو دانشجو تا کامیون‌های زره‌پوش با ۱۰۰ پتابایت داده. همه اینها مصداق سفر فیزیکی داده هستند. در این روش، محدودیت کابل و امواج کنار می‌رود. تنها محدودیت، سرعت پاها یا چرخ‌هاست.

کابل‌های زیردریایی؛ شاهرگ‌هایی که کوسه می‌جود

۹۵ درصد ترافیک اینترنت جهان از کابل‌های زیردریایی می‌گذرد. کابل‌هایی به ضخامت شلنگ باغبانی. اما این کابل‌ها آسیب‌پذیرند. لنگر کشتی، زلزله، حتی کوسه‌هایی که آنها را می‌جوند. وقتی کابل قطع می‌شود، بانک‌ها، بیمارستان‌ها و مراکز تحقیقاتی نمی‌توانند بمانند. وارد می‌شود سفر فیزیکی داده. هارد دیسک‌های رمزنگاری شده با پیک‌های انسانی به مقصد می‌رسند. پهنای باند از دست رفته، با کفش کتانی جبران می‌شود.

 قانون تاننبام؛ چرا یک کامیون از فیبر نوری سریع‌تر است؟

اندرو تاننبام، دانشمند بزرگ کامپیوتر، جمله معروفی دارد: «هرگز پهنای باند یک استیشن واگن پر از نوار مغناطیسی را دست کم نگیرید.» بیایید حساب کنیم:

۱۰۰ پتابایت داده را در نظر بگیرید. با اینترنت ۱ گیگابیت بر ثانیه، انتقال آن ۲۰ سال طول می‌کشد. اما اگر همین داده را روی هاردهای ۲۰ ترابایتی کپی کنید، در یک کامیون بگذارید، و از نیویورک به کالیفرنیا برانید؟ فقط چند روز. بله. تاخیر (Latency) اسنیکرنت بالاست، اما پهنای باند (Bandwidth) آن حیرت‌انگیز است. برای داده‌های فوق‌حجم، اینترنت هیچ وقت نمی‌تواند حریف یک کامیون شود.

 از خیابان‌های هاوانا تا مراکز داده آمازون؛ سه نمونه واقعی از سفر فیزیکی داده

۱. ال پاکته در کوبا:
در کوبا اینترنت گران و محدود است. مردم هر هفته هاردهایی پر از فیلم، سریال، نرم‌افزار و حتی وب‌سایت آفلاین را با پیک‌های انسانی جابه‌جا می‌کنند. اسمش «ال پاکته سمانال» است. یک اینترنت کامل، بدون هیچ مودمی.

۲. آمازون اسنوموبایل (AWS Snowmobile):
آمازون سرویسی دارد به اسم Snowmobile. یک کانتینر ۱۴ متری روی کامیون. ظرفیت: ۱۰۰ پتابایت. کامیون به مرکز داده مشتری می‌رود، اطلاعات را از طریق کابل محلی می‌گیرد، و بعد چند روز جاده را تا دیتاسنتر آمازون می‌پیماید. این یعنی سفر فیزیکی داده در مقیاس صنعتی.

۳. هالیوود و سیاه‌چاله:
ویدیوهای ۸K خام حجم باورنکردنی دارند. استودیوها هاردها را با پیک جابه‌جا می‌کنند. همچنین برای ثبت اولین تصویر از سیاه‌چاله، تلسکوپ‌های جهان ۵ پتابایت داده جمع‌آوری کردند. دانشمندان هاردها را با هواپیما به MIT فرستادند. اینترنت طاقت این حجم را نداشت.

امنیت در جاده؛ آیا هاردها گم نمی‌شوند؟

نگرانی اصلی: اگر کامیون دزدیده شود یا تصادف کند چه؟ دو لایه امنیت وجود دارد:

• رمزنگاری نظامی: همه داده‌ها با AES-256 قفل می‌شوند. بدون کلید (که از مسیر دیجیتال جداگانه می‌رود)، هاردها تکه‌های بی‌معنی هستند.

• امنیت فیزیکی: در Snowmobile، کامیون ضدضربه، ضدآب، مجهز به ردیاب GPS و اسکورت مسلح است. سیستم‌های «شکاف هوایی» (Air-gap) از حملات سایبری هم در امانند.

 حرف آخر خبرواقعی؛ وقتی کفش کتانی از فیبر نوری جلو می‌زند

عصر اینترنت ماهواره‌ای و کوانتومی. اما باز هم سفر فیزیکی داده زنده است. تا زمانی که حجم داده‌های جهان از پهنای باند کابل‌ها سبقت بگیرد، و تا وقتی کابل‌ها پاره شوند، اسنیکرنت قهرمان بی‌صدای دنیای دیجیتال خواهد ماند. گاهی بهترین سرور، یک جفت کفش کتانی است.