به گزارش پایگاه خبری خبرواقعی، قیمت سم و کود در ایران طی ماههای اخیر با جهشی ۱۵۰ درصدی مواجه شده است. این افزایش بیسابقه، زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی و اقتصاد کشاورزی کشور به شمار میرود. ترکیبی از عوامل اقتصادی، سیاسی و لجستیکی دست به دست هم دادهاند تا این بحران شکل بگیرد و […]
به گزارش پایگاه خبری خبرواقعی، قیمت سم و کود در ایران طی ماههای اخیر با جهشی ۱۵۰ درصدی مواجه شده است. این افزایش بیسابقه، زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی و اقتصاد کشاورزی کشور به شمار میرود. ترکیبی از عوامل اقتصادی، سیاسی و لجستیکی دست به دست هم دادهاند تا این بحران شکل بگیرد و کشاورزان را با چالشهای بیسابقهای روبرو کند. از یک سو، جهش نرخ ارز و از سوی دیگر، اختلال در مسیرهای ترانزیتی و سیاستهای سهمیهبندی، همگی در تشدید این وضعیت نقش داشتهاند.
نویسنده: سید حامد لاجوردی، خبرنگار حوزه اقتصادی
علت اصلی گرانی؛ جهش ۱۰۰ درصدی نرخ ارز
بررسیهای میدانی نشان میدهد که افزایش حدود ۱۰۰ درصدی قیمت دلار در سه ماه اخیر، مهمترین عامل این گرانی محسوب میشود. این جهش ارزی، تنها بر قیمت خرید کالا تأثیر نگذاشته، بلکه بهصورت زنجیرهای هزینههای گمرکی، بیمه و مالیات بر ارزش افزوده را نیز افزایش داده است. نتیجه این زنجیره، افزایش ۱۵۰ درصدی قیمت نهایی سم و کود در بازار داخلی است. کارشناسان اقتصادی معتقدند که تا زمانی که نرخ ارز کنترل نشود، مهار این گرانی تقریباً غیرممکن خواهد بود.
تأثیر تحریمهای داخلی و محدودیتهای ترانزیتی
تحریمهای اقتصادی و محدودیتهای ترانزیتی، سهم قابلتوجهی در این بحران دارند. تنشهای اخیر در منطقه، بهویژه در تنگه هرمز، مسیرهای ترانزیتی کالا را با اختلال مواجه کرده است. بهناچار، مسیر واردات به سمت مسیرهای طولانیتر از چین و هند تغییر پیدا کرده و همین امر، زمان رسیدن کالا به مقصد را تا چندین ماه افزایش داده است. هزینههای حمل و نقل نیز بهطور چشمگیری بالا رفته و ریسک باطل شدن ثبت سفارشها به دلیل تأخیر در ترخیص، چندین برابر شده است.
فاصله میان تصمیمات کلان و اجرای مویرگی
یکی از چالشهای اساسی در مدیریت این بحران، فاصله میان تصمیمگیریهای کلان و اجرای آنها در سطوح میانی است. بررسیها نشان میدهد که اگرچه در سطح مکاتبات اداری، تصمیماتی مانند «برداشتن سهمیهبندی» و «افزایش مدت ثبت سفارش به ۶ ماه» اتخاذ و ابلاغ شده است، اما در لایههای اجرایی، این تصمیمات هنوز به مرحله عمل نرسیدهاند. بخش خصوصی همچنان با مشکلاتی چون عدم دریافت پاسخ نامهها و نبود مدارک اجرایی مواجه است و عملاً این قولها در عمل زمین ماندهاند.
سیاستهای سهمیهبندی و نقش بانک مرکزی
سیاستهای سهمیهبندی بانک مرکزی نیز در این بحران بیتأثیر نبوده است. بررسیها حاکی از آن است که سهمیهبندیهای مختلف، همراه با محدودیتهای تنگه هرمز و دور شدن مسیرهای وارداتی، سه عامل اصلی گرانی ۱۵۰ درصدی سم و کود در چند ماه اخیر هستند. واردکنندگان عملاً مجبور شدهاند مسیرهای طولانیتر را انتخاب کنند و کانتینرها مسیر خود را تغییر دهند. بسیاری از کانتینرهایی که از چین و هند حرکت کردهاند، با مشکلات متعددی روبرو شدهاند و گاهی کالاهایی که ماهها پیش تولید شدهاند، هنوز به دست کشاورزان نرسیدهاند.
چالشهای جدید در مسیرهای چین و هند
حتی مسیرهای چین و هند نیز دیگر مانند گذشته قابل اعتماد نیستند. از زمانی که آمریکا ارتباط تجاری چین با ایران را محدود کرده است، واردات کالا از این مسیر نیز با موانع تازهای روبرو شده است. کالاهایی که چند ماه پیش تولید شدهاند، ممکن است به دلیل این موانع، دیر به ایران برسند یا حتی ثبت سفارش آنها باطل شود. این موضوع، تأمین بهموقع سم و کود مورد نیاز کشاورزان را با خطر جدی مواجه کرده است.
مبادی شمالی؛ راهکاری که همچنان در هالهای از ابهام است
یکی از راهکارهای پیشنهادی برای کاهش هزینهها و افزایش سرعت واردات، استفاده بهینه از مبادی شمالی کشور است. این مسیرها میتوانند در شرایطی که تجارت با چین دچار اختلال شده و مسیرهای جنوبی با مشکل روبرو هستند، نقش مؤثری ایفا کنند. با این حال، تاکنون پاسخ مشخص و اجرایی از سوی مسئولین در این خصوص دریافت نشده است و این راهکار همچنان در هالهای از ابهام باقی مانده است.
چشمانداز آینده؛ نیاز به تصمیمگیری فوری
با توجه به اهمیت حیاتی سم و کود در تولیدات کشاورزی، این بحران نیازمند تصمیمگیری فوری و اجرایی از سوی مسئولین است. کاهش فاصله میان قول و عمل، شفافسازی قوانین و تسهیل فرآیندهای وارداتی، از جمله اقداماتی است که میتواند به مهار این بحران کمک کند. در غیر این صورت، افزایش قیمت سم و کود، علاوه بر فشار بر کشاورزان، میتواند به افزایش قیمت مواد غذایی و کاهش امنیت غذایی کشور منجر شود. کارشناسان هشدار میدهند که در صورت تداوم این روند، کشاورزی ایران با یکی از سختترین بحرانهای سالهای اخیر روبرو خواهد شد.
