گزارش پایگاه خبری خبرواقعی

عضلات فقط برای حرکت نیستند؛ آنها یکی از مهم‌ترین ارکان تنظیم متابولیسم، تعادل بدن، تقویت سیستم ایمنی، کنترل قند خون و افزایش تحمل در برابر بیماری‌ها و جراحی‌ها به شمار می‌روند. دکتر رضا رضوانی، متخصص تغذیه بالینی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفت‌وگو با بهداشت نیوز تأکید کرد که تحلیل عضلانی (سارکوپنی) پدیده‌ای تدریجی و وابسته به سن است و از دهه سوم زندگی شروع می‌شود؛ اما با اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب و تحرک منظم می‌توان سرعت و شدت آن را به شکل قابل‌توجهی کاهش داد.

این متخصص با اشاره به انواع سارکوپنی توضیح داد که علاوه بر نوع وابسته به سن، سارکوپنی ثانویه در اثر بیماری‌های مزمن، بی‌تحرکی طولانی، بستری شدن یا آسیب‌های اسکلتی-عضلانی ایجاد می‌شود. همچنین نوع خطرناک «سارکوپنیای چاقی» وجود دارد که در آن فرد با وجود اضافه‌وزن، توده عضلانی کمی دارد و از پرریسک‌ترین اشکال تحلیل عضلانی محسوب می‌شود.

پروتئین؛ ستون اصلی حفظ عضلات

دکتر رضوانی نقش تغذیه را در حفظ سلامت عضلات حیاتی دانست و گفت پروتئین بخش اصلی ساختار عضله را تشکیل می‌دهد. در شرایط کمبود انرژی، بیماری یا کم‌تحرکی، بدن ممکن است از پروتئین و حتی بافت عضلانی به عنوان منبع انرژی استفاده کند. بنابراین دریافت کافی و متعادل پروتئین برای پیشگیری از تحلیل عضلات ضروری است.

وی با توجه به شرایط اقتصادی و کاهش دسترسی برخی خانوارها به گوشت قرمز، تأکید کرد تأمین پروتئین محدود به گوشت قرمز نیست. منابع جایگزین باکیفیت مانند گوشت مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات و ترکیب مناسب منابع گیاهی می‌توانند نیاز بدن را تا حد زیادی تأمین کنند. هرچند کیفیت پروتئین‌های حیوانی بالاتر است، اما ترکیب هوشمندانه منابع حیوانی و گیاهی راهکاری عملی و مقرون‌به‌صرفه است.

الگوی کلی تغذیه برای بزرگسالان سالم

این متخصص الگوی کلی تغذیه برای بزرگسالان سالم را این‌گونه تشریح کرد: ۴۵ تا ۵۰ درصد انرژی روزانه از کربوهیدرات‌ها، حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد از پروتئین‌ها و مابقی از چربی‌ها تأمین شود. حداقل نیاز پروتئینی روزانه برای یک فرد بزرگسال کمتر از ۵۰ گرم نباید باشد و این میزان بسته به سن، وزن، سطح فعالیت بدنی و شرایط بیماری افزایش می‌یابد.

او خاطرنشان کرد برخلاف تصور عمومی، سالمندان و نوجوانان به دلیل شرایط سنی خاص، نیاز پروتئینی بالاتری دارند.

فعالیت بدنی؛ مکمل ضروری تغذیه

دکتر رضوانی فعالیت بدنی منظم را مکمل ضروری تغذیه مناسب دانست و گفت: «اگر از عضلات استفاده نشود، بدن دلیلی برای حفظ آن‌ها ندارد.» حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته، شامل پیاده‌روی و تحرک روزانه، نقش مؤثری در حفظ توده و عملکرد عضلات دارد.

وی نسبت به رواج رژیم‌های غذایی غیرعلمی، جراحی‌های غیراصولی کاهش وزن و مصرف خودسرانه مکمل‌ها هشدار داد و تأکید کرد هرگونه رژیم درمانی یا مداخله کاهش وزن باید تحت نظر متخصص انجام شود؛ زیرا رژیم‌های نامتعادل و کاهش شدید انرژی بدون تأمین پروتئین کافی، می‌تواند منجر به تحلیل شدید عضلات و بروز عوارض جدی شود.

ظرفیت‌های درمانی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

در پایان، دکتر رضوانی به ظرفیت‌های درمانی موجود در دانشگاه علوم پزشکی مشهد اشاره کرد و گفت درمانگاه‌های تخصصی و فوق‌تخصصی تغذیه، از جمله مرکز راه‌اندازی‌شده در بیمارستان امام رضا(ع)، آماده ارائه خدمات به شهروندان هستند. مراجعه به‌موقع می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری و درمان سوءتغذیه و عوارض ناشی از آن داشته باشد.

این هشدار متخصصان نشان می‌دهد که تحلیل عضلانی با افزایش سن اجتناب‌ناپذیر است، اما با تغذیه هوشمند، پروتئین کافی، تحرک منظم و پرهیز از رژیم‌های غیراصولی، می‌توان کیفیت زندگی را در سنین بالا به طور چشمگیری حفظ کرد.