۶۰۰ هزار تومان رانت در هر کیلو گوشت؛ زنجیره تأمین اصلاح نمیشود به گزارش خبر واقعی به نقل از روزنامه رمزاقتصاد قیمت گوشت در تهران به یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسید؛ مصرفکننده ایرانی با دلار سلیمانیه و دبی رقابت میکند، اما رانت توزیع و قاچاق، سفره مردم را کوچکتر کرده است. هر […]
۶۰۰ هزار تومان رانت در هر کیلو گوشت؛ زنجیره تأمین اصلاح نمیشود
به گزارش خبر واقعی به نقل از روزنامه رمزاقتصاد قیمت گوشت در تهران به یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسید؛ مصرفکننده ایرانی با دلار سلیمانیه و دبی رقابت میکند، اما رانت توزیع و قاچاق، سفره مردم را کوچکتر کرده است.
هر کیلوگرم گوشت در بازار تهران تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت میخورد، در حالی که میانگین جهانی نصف این رقم است. فاصله ۶۰۰ هزار تومانی میان گوشت دولتی و آزاد، نه تنها صفهای طولانی ایجاد کرده، بلکه رانت پنهان را به اوج رسانده و قدرت خرید مردم را نابود کرده است.
بازار گوشت ایران و رقابت با دلار همسایه
بازار گوشت ایران این روزها به صحنهای تبدیل شده که مصرفکننده برای تأمین پروتئین مورد نیاز، باید با نرخهای ارزی کشورهای همسایه رقابت کند. قیمت هر کیلوگرم گوشت گوسفندی و گوساله در تهران به مرز یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسیده است؛ رقمی که تقریباً دو برابر میانگین جهانی (حدود ۵ تا ۷ دلار یا ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تومان) است.
این تفاوت فاحش، نشاندهنده یک بحران معیشتی عمیق است که نه تنها از تورم، بلکه از ناکارآمدی زنجیره تأمین و سیاستهای ارزی ناشی میشود.
وابستگی ۷۰ درصدی تولید به نهادههای وارداتی
بیش از ۷۰ درصد هزینه تولید گوشت به خوراک دام وابسته است؛ نهادههایی مانند ذرت، سویا و جو که بخش عمدهشان وارداتی هستند. حذف یارانههای تولید و نوسانات ارزی، هزینه تمامشده را برای دامدار داخلی بالاتر از نرخ جهانی برده است.
دولت یارانه را از ابتدای زنجیره حذف کرد، اما هیچ سازوکار جبرانی برای انتهای زنجیره – یعنی مصرفکننده – در نظر نگرفت. نتیجه: سفره ایرانی کوچکتر شد و گوشت به کالایی لوکس تبدیل گردید.
زنجیره توزیع پر از واسطه و رانت
زنجیره توزیع گوشت نیز پر از واسطه است. از دامداری تا قصابی، هر لایه حاشیه سود خود را اضافه میکند. در کشورهای پیشرفته، زنجیره «مزرعه تا چنگال» کوتاه و شفاف است، اما در ایران سود اصلی نه به دامدار میرسد و نه به مصرفکننده؛ در لایههای میانی بلعیده میشود.
فاصله ۶۰۰ هزار تومانی میان میادین میوه و ترهبار (یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان) و بازار آزاد، نشاندهنده شکست سیاستهای حمایتی است. این اختلاف، بستر صفهای طولانی، فساد در توزیع و نرسیدن گوشت دولتی به دست مصرفکننده واقعی را فراهم کرده است.
قاچاق دام زنده؛ انگیزه اصلی گرانی
یکی از عوامل اصلی گرانی، انگیزه بالای دامداران برای قاچاق دام زنده به کشورهای همسایه مانند عراق و حوزه خلیج فارس است. قیمت بالاتر در آن سوی مرز، عرضه داخلی را کاهش داده و قیمت را در تهران بهشدت بالا برده است.
مصرفکننده ایرانی عملاً با «دلار سلیمانیه و دبی» برای خرید گوشت رقابت میکند، در حالی که درآمد دلاریاش در منطقه یکی از پایینترینهاست.
سیاست یکسانسازی ارز و شوکهای مهارنشده
سیاست یکسانسازی نرخ ارز، قرار بود یارانه تولید را حذف کند و بازار را متعادل سازد، اما نتوانست شوکهای بعدی را مهار کند. قیمت یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی گوشت، یعنی این کالا از فهرست خرید بخش بزرگی از طبقه متوسط حذف شده است.
سفره ایرانی گرانترین گوشت جهان را به خانه میبرد، اما کمترین درآمد دلاری را دارد.
مالیات پنهان و ناکارآمدی زنجیره
این وضعیت، نوعی «مالیات پنهان» است که مردم بابت ناکارآمدی در تأمین نهادهها، کنترل مرزها و وجود دلالان ریشهدار در شبکه توزیع پرداخت میکنند. تا زمانی که زنجیره تأمین اصلاح نشود و انگیزه قاچاق با واقعیسازی ارزش پول ملی از بین نرود، گرانی گوشت ادامه خواهد یافت.
راهکارهای پیشنهادی برای اصلاح زنجیره
راهکارهای پیشنهادی: بازگرداندن یارانه هدفمند به انتهای زنجیره (مصرفکننده) کوتاه کردن زنجیره توزیع و نظارت دقیق بر واسطهها مقابله جدی با قاچاق دام زنده از طریق کنترل مرزها حمایت از تولید داخلی با تأمین نهادهها به نرخ مناسب ایجاد شفافیت در قیمتگذاری و توزیع گوشت دولتی
بدون این اقدامات، سفره ایرانی کوچکتر میشود و پروتئین از دسترس اقشار متوسط و پایین خارج میگردد.
«اصلاح ارزی ضروری است، اما دوره گذار بدون حمایت، اصناف را له میکند و مصرفکننده را گرانتر میرساند.»
گوشت گرانتر از طلا؛ رانت ۶۰۰ هزار تومانی در هر کیلو
فاصله فاحش قیمت گوشت با جهان، نه از تورم تنها، بلکه از ناکارآمدی زنجیره تأمین و قاچاق ناشی میشود. زمان اصلاح زنجیره توزیع، کنترل مرزها و حمایت واقعی از مصرفکننده فرا رسیده تا سفره ایرانی از پروتئین خالی نشود.
